Hap Bilgiler

Ücretler, Montrö Sözleşmesi uyarınca geminin Net Tonajı (NT) üzerinden 'Altın Frank' birimi temel alınarak hesaplanır. 1 Temmuz 2025 itibarıyla katsayı 5.83 USD/NT olarak güncellenmiştir. Her yıl Temmuz ayında bu katsayı revize edilmektedir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, 2022'den itibaren katsayıyı güncel ekonomik koşullara ve altın fiyatlarına göre yıllık olarak güncelleme kararı almıştır. Bu, 39 yıl süren sabit fiyat döneminden (0.80 USD) sonra gelen yeni bir düzendir.

SP1 (Seyir Planı-1), tehlikeli yük taşıyan veya büyük boy gemilerin Boğaz girişinden en az 24-48 saat önce vermesi gereken rapordur. SP2 ise Boğaz girişine 20 mil kala verilen teyit raporudur. Eksik rapor, geçiş sırasında gecikmelere ve cezalara neden olabilir.

Gemi, boğaz geçişi sonrası veya öncesi 48 saatten fazla demirde kalırsa, bir Türk limanına uğrarsa veya ticari bir operasyon (yükleme/tahliye) yaparsa transit statüsü bozulur. Bu durumda rüsumlar 'serbest uğraklı' tarifesi üzerinden daha yüksek hesaplanır.

SDR, IMF tarafından oluşturulan uluslararası bir rezerv varlığıdır. Boğaz geçiş ücretlerindeki Altın Frank birimi, güncel piyasa koşullarına uyum sağlamak için SDR sepeti üzerinden dolar bazında revize edilmektedir.

Römorkör zorunluluğu geminin tam boyu (LOA) ve tonajına (GRT) göre belirlenir. Özellikle İstanbul Boğazı'nda 200 metre üzerindeki gemiler ve tehlikeli yük taşıyanlar için belirli bölgelerde römorkör refakati yasal zorunluluktur.

Vapur Donatanları ve Acenteleri Derneği tarafından belirlenen, gemilerin tonajına ve liman uğrak amacına göre acentenin alması gereken asgari yasal ücrettir. Bu tarifenin altında ücretlendirme yapılması rekabet yasaları gereği kısıtlanmıştır.

Bu başlık altında Fener rüsumu, Sağlık resmi, Tahlisiye ücreti ve Liman Başkanlığı harçları gibi devlete ödenen yasal vergiler yer alır. Bunlar genellikle sabittir ve QuickPDA tarife kitapçığına göre kuruşu kuruşuna hesaplar.

Gemi net tonajı (NT) üzerinden, uğrak tipine (Transit veya Serbest) göre belirlenen cent değerinin Altın Frank katsayısı ile çarpılmasıyla bulunur. 2026 yılı için güncel cent değerleri QuickPDA sisteminde tanımlıdır.

Geminin liman içerisinde bir rıhtımdan diğerine veya rıhtımdan demir yerine yer değiştirmesidir. Bu operasyon için alınan kılavuzluk ücreti, tam giriş-çıkış ücretine göre genellikle %50 daha düşüktür.

LOA: Geminin tam boyu, Beam: Geminin en geniş yeri, Draft: Geminin su altında kalan derinliğidir. Bu değerler rıhtım uygunluğu ve yanaşma manevrası için kritiktir.

Liman operasyonu yapan gemilerin, tonajlarına veya yük miktarlarına göre Deniz Ticaret Odası'na ödemekle yükümlü oldukları hizmet katılım payıdır. PDA'larda maktu bir gider kalemi olarak görünür.

Liman, kılavuzluk ve römorkaj gibi hizmetler peşin ödeme esasına dayanır. Acente, gemi limana gelmeden önce bu masrafları ilgili kurumlara ödeyebilmek için armatörden proforma (PDA) tutarını avans olarak talep eder.

30 NT'nin altındaki gemiler, savaş gemileri ve mücbir sebeple (fırtına, arıza) limana sığınan gemiler genellikle fener rüsumundan muaftır. Ancak ticari operasyon yapan her gemi bu ücreti ödemekle yükümlüdür.

Gemi liman sınırlarına ulaşıp, tüm hazırlıklarını bitirdiğinde ve yükleme/tahliye için hazır olduğunu bildirdiğinde acente kanalıyla kiracıya/yük sahibine verilir. Laytime süreci bu andan itibaren (kontrata bağlı olarak) başlar.

SP1 raporunun zamanında verilmemesi durumunda Gemi Trafik Hizmetleri (VTS) gemiye geçiş sırası vermeyebilir. Bu da geminin demir yerinde uzun süre beklemesine ve yüksek operasyonel maliyetlere yol açar.

Uğrak sırasında öngörülemeyen ek masraflar (extra vinç, beklenmedik tamir, fazla mesai) oluştuğunda acente tarafından hazırlanan ek maliyet dökümüdür. Ana PDA'ya ilave olarak armatöre sunulur.

Liman tesislerinin güvenlik standartlarını sağlamak için yapılan yatırımların karşılığı olarak gemilerden alınan güvenlik ücretidir. Genellikle uğrak başına veya gemi tonajına göre sabit bir bedeldir.

Liman başkanlıkları tarafından yönetilen demirleme alanlarında konaklayan gemilerden, tonajlarına ve kalış sürelerine göre alınan ücretlerdir. Çoğu limanda ilk 24 saat veya belirli bir süre ücretsiz olabilir; sonrasında günlük tarife uygulanır.

SOF, geminin limandaki tüm zaman çizelgesini (yanaşma, yükleme başlangıç/bitiş, ayrılış) kaydeden resmi belgedir. Laytime ve Demurrage hesaplamalarının ana kaynağıdır; acente tarafından titizlikle tutulmalıdır.

Evet, Türkiye'nin tüm kara sularında açık çevrimli (open-loop) scrubber deşarjı kesinlikle yasaktır. Gemiler bu atıkları limanlarda MARPOL sözleşmesi uyarınca atık toplama tesislerine vermelidir.

Bu ücretler geminin tonajına (GRT) göre belirlenen tarifeler üzerinden, her bir operasyon (yanaşma için ayrı, ayrılma için ayrı) için tahakkuk ettirilir. Genellikle bot hizmeti de bu bedelin içindedir.

Bu kanallar Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri (VTS) sektör kanallarıdır. Gemiler Boğaz geçişi sırasında ilgili sektör kanalını sürekli dinlemeli ve talimatlara uymalıdır. Güvenli geçiş için hayatidir.

Konteynerlerin veya yüklerin liman sahasında ücretsiz olarak bekleyebileceği süredir. Bu süre dolduktan sonra liman tarafından 'Demurrage' veya 'Ardiye' ücreti tahsil edilmeye başlanır.

Doğrudan görünmez, ancak konşimentoda belirtilen yük cinsi ve miktarı, liman rüsumlarını ve terminal masraflarını doğrudan etkilediği için PDA hesaplamasının temel dayanak verisidir.

Personel değişimi, Hudut ve Sahiller Sağlık Müdürlüğü, Emniyet Müdürlüğü (Deniz Polisi) ve Gümrük muhafaza denetiminde yapılır. Katılan personel için 'Shore Pass' veya vize işlemleri acente kanalıyla önceden organize edilmelidir.

Transit gemilere gelen yedek parçalar gümrük antrepoları üzerinden 'Transit Rejimi' ile gemiye teslim edilir. Bu işlemde gümrük müşavirliği ve acente onayı gereklidir; parçalar doğrudan gemiye bot veya vinç ile ulaştırılır.

İkmal öncesi 'Bunker Delivery Note' (BDN) kontrol edilmeli ve numune (MARPOL Sample) alınmalıdır. Türkiye'de transit yakıt ikmali yapan gemiler KDV ve ÖTV muafiyetinden yararlanabilirler.

Gemi, Türk kara sularından yurt dışına yük taşıyorsa veya yurt dışından gelip transit geçiş yapıyorsa, aldığı yakıt ve kumanya 'İhracat Sayılan Satış ve Teslimler' kapsamında KDV'den muaftır.

Evet, her gemi çevre kirliliğini önlemek adına sintine, slop, çöp ve atık yağlarını lisanslı atık toplama tesislerine veya botlarına vermekle yükümlüdür. Bu işlem sonrası 'Atık Alım Belgesi' alınması şarttır.

Özellikle yatlar ve küçük tekneler için atık takibini dijital olarak yapan bir sistemdir. Ancak büyük tonajlı ticari gemiler de atık bildirimlerini Bakanlık sistemleri (E-ÇYBS) üzerinden acente aracılığıyla yapar.

Gemi limanda kaldığı sürece personelin şehre çıkabilmesi için Deniz Polisi tarafından düzenlenen geçici izindir. Acente, pasaport listesi ile başvuruda bulunarak bu kartların çıkarılmasını sağlar.

Geminin tüm yasal yükümlülüklerini (vergi, harç, rüsum) yerine getirdiğini ve denize elverişli olduğunu belgeleyen, Liman Başkanlığı tarafından verilen resmi çıkış iznidir. Bu belge olmadan gemi limandan ayrılamaz.

Limanlarda rıhtım üzerindeki hidrantlar vasıtasıyla veya demir yerindeki gemiler için su barçları ile sağlanır. Tonaj başına ücretlendirilir ve PDA'da 'Technical Supplies' altında gösterilir.

Karinasındaki hasar şüphesi durumunda, klas kuruluşlarının ara sörveylerinde veya gemi satışı öncesi durum tespiti için istenir. Lisanslı dalgıçlar tarafından görüntüleme ve temizlik (Hull Cleaning) yapılabilir.

ETA: Tahmini Varış Zamanı, ETB: Tahmini Yanaşma Zamanı, ETC: Tahmini Operasyon Bitim Zamanı. Bu veriler acente tarafından günlük raporlarda (Daily Report) armatöre bildirilir.

Gemi limandan ayrıldıktan sonra, tüm resmi faturaların acenteye ulaşmasını takiben genellikle 30-60 gün içinde kapatılır. Varsa avanstan kalan tutar iade edilir veya ek ödeme talep edilir.

Belirli tonajın altındaki gemiler veya aynı limana çok sık uğrak yapan Türk bayraklı gemilerin kaptanları, gerekli sınav ve tecrübe kriterlerini karşılarsa muafiyet belgesi alabilirler.

Evet, bu tehlikeli yük taşıyan gemiler için Gemi Trafik Hizmetleri (VTS) 'Tek Yönlü Trafik' uygulaması yapar, römorkör refakati zorunludur ve genellikle gece geçişlerine izin verilmez.

Uluslararası BWM konvansiyonu uyarınca, gemiler limanlara girmeden önce balast sularını arıtmalı veya açık denizlerde değişim (Exchange) yapmalıdır. Türkiye'de liman başkanlıkları bu konuda numune alarak denetim yapabilir.

Gemi mühürlerinin kontrolü, kumanya sayımı, personel eşyalarının beyanı ve kaçakçılığı önlemek amacıyla denetim yaparlar. Bu ziyaretlerde kaptanın acente ile koordineli olması önemlidir.

Acente veya kumanyacı (Ship Chandler), gemiden gelen listeye göre teklif sunar. Onay sonrası gümrük beyanı yapılır ve malzeme gemiye (rıhtımda veya botla) teslim edilir.

Dökme yük gemilerinde, yüklenen veya tahliye edilen yük miktarını geminin su çekimi (draft) üzerinden hesaplamak için yapılır. Genellikle bağımsız sörveyörler ve gemi personeli tarafından ortak yürütülür.

Demurrage, geminin anlaşılan süreden (Laytime) fazla limanda kalması durumunda ödenen tazminattır. Detention ise genellikle ekipmanın (konteyner vb.) liman dışında geç kütüphaneye teslim edilmesi bedelidir.

Gemi operasyonunun anlaşılan süreden (Laytime) daha erken bitirilmesi durumunda armatörün kiracıya/yük sahibine ödediği ödüldür. Genellikle demurrage tutarının yarısıdır.